الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

275

تفسير مجمع البيان (فارسى)

حواله مىكنيم و مىگوييم : برويد تا آنها شما را از آتش خلاصى بخشند . هدف اصلى از اين بيان اين است كه به آنها اعلام كند كه در روز قيامت آنان را دوستى نيست كه از عذاب ، نجاتشان بخشد . ديگران گفته‌اند : از آنجا كه خداوند خصومت و مجادلهء ميان جن و انس را در روز قيامت بيان كرده بود ، فرمود : همانطورى كه اينان را در آتش جمع كرده ، با يكديگر دوستشان كرده‌ايم ، همين كار را با ستمكاران مىكنيم تا كيفر كردارشان باشد . ابن عباس گويد : هر گاه خداوند از مردمى راضى شود ، زمان امورشان را به خوبانشان مىسپارد و هر گاه بقومى خشم گيرد ، بكيفر كارهاى زشت ايشان ، زمام امورشان را به بدانشان مىسپارد . همين است معناى اين آيه : « إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ » ( رعد 11 : خداوند وضع زندگى قومى را تغيير نمىدهد ، جز اينكه باطن خود را تغيير داده ، اصلاح كنند ) نظير اين مطلب را كلبى از مالك بن دينار روايت كرده است كه : در بعضى از كتابهاى حكمت خواندم كه : خداوند متعال مىفرمايد : من خدايم و صاحب اختيار زمامداران . دل آنها در دست من است . اگر مردم مرا اطاعت كنند ، زمامداران را براى ايشان رحمت قرار مىدهم و اگر مرا معصيت كنند ، آنها را وسيلهء گرفتارى و پريشانى ايشان مىگردانم . خود را به نكوهش زمامداران مشغول نكنيد ، بلكه توبه كنيد تا آنها را نسبت به شما بر سر مهر و انصاف آورم . برخى گويند ، منظور اين است كه ميان آنها و هر چه اختيار مىكنند ، باز گذاشته ، آنها را يارى نمىكنيم . قتاده گويد : يعنى بر اثر آن دوستى و علاقه‌اى كه در ميانشان بوده است ، آنها را بدنبال يكديگر وارد جهنم مىكنيم .